[Act 1] Iuno

IUNO soror Tonantis — hoc enim sōlum mihi

nōmen relictum est — semper aliēnum Iovem

ac templa summī vidua dēseruī aetheris,

locumque caelō pulsa paelicibus dedī;

tellūs colenda est. paelicēs caelum tenent:

hinc Arctos altā parte glaciālis polī

sublīme classēs sīdus Argolicās agit;

hinc, quā tepentī vēre lābātur diēs,

Tyriae per undās vector Eurōpae nitet;

illinc timendum ratibus ac pontō gregem

passim vagantēs exserunt Atlantides;

ferrō mināx hinc terret Ōrīōn deōs

suāsque Perseus aureus stēllās habet;

hinc clāra geminī signa Tyndaridae micant

quibusque nātīs mōbilis tellūs stetit;

nec ipse tantum Bacchus aut Bacchī parēns

adiēre superōs: nē qua pars probrō vacet,

mundus puellae serta Cnōsiacae gerit.

sed sērŏ querimur. ūna mē dīra ac fera

Thēbāna tellūs mātribus sparsa impiīs

quotiēns novercam fēcit! ēscendat licet

meumque victrīx teneat Alcmēnē locum,

pariterque nātus astra prōmissa occupet,

in cuius ortūs mundus impendit diem

tardusque Eōō Phoebus effulsit marī,

retinēre mersum iussus Ōceanō iubar.

nōn sīc abībunt odia: vīvācēs aget

violentus īrās animus et saevus dolor

aeterna bella pāce sublātā geret.

quae bella? quicquid horridum tellūs creat

inimīca, quicquid pontus aut āēr tulit

terribile, dīrum, pestilēns, atrōx, ferum,

frāctum atque domitum est. superat et crēscit malīs,

īrāque nostrā fruitur; in laudēs suās

mea vertit odia. dum nimis saeva imperō,

patrem probāvī, glōriae fēcī locum.

quā Sōl redūcēns quāque dēpōnēns diem

bīnōs propinquā tinguit Aethiopas face,

indomita virtūs colitur et tōtō deus

narrātur orbe. mōnstra iam dēsunt mihi

minorque labor est Herculī iussa exsequī

quam mihi iubēre: laetus imperia excipit,

quae fera tyrannī iūra violentō queant

nocēre iuvenī? nempe prō tēlīs gerit

quae timuit et quae fūdit: armātus venit

leōne et hydrā. nec satis terrae patent:

effrēgit ecce līmen īnfernī Iovis

et opīma victī rēgis ad superōs refert,

parum est revertī, foedus umbrārum perīt:

vīdī ipsa, vīdī nocte discussā īnferum

et Dīte domitō spolia iactantem patrī

frāterna. cūr nōn vīnctum et oppressum trahit

ipsum catēnīs paria sortītum Iovī

Erebōque captō potitur et retegit Styga?

patefacta ab īmīs mānibus retrō via est

et sacra dīrae mortis in apertō iacent.

at ille ruptō carcere umbrārum ferōx

dē mē triumphat et superbificā manū

ātrum per urbēs dūcit Argolicās canem.

vīsō labantem Cerberō vīdī diem

pavidumque Sōlem; mē quoque invāsit tremor,

et terna mōnstrī colla dēvictī intuēns

timuī imperāsse. levia sed nimium queror;

caelō timendum est, rēgna nē summa occupet

quī vīcit īma — scēptra praeripiet patrī.

nec in astra lentā veniet ut Bacchus viā:

iter ruīnā quaeret et vacuō volet

rēgnāre mundō. rōbore expertō tumet,

et posse caelum vīribus vincī suīs

didicit ferendō: subdidit mundō caput

nec flexit umerōs mōlis immēnsae labor

meliusque collō sēdit Herculeō polus.

immōta cervīx sīdera et caelum tulit

et mē prementem. quaerit ad superōs viam.

perge, īra, perge et magna meditantem opprime,

congredere, manibus ipsa dīlacerā tuīs:

quid tanta mandās odia? discēdant ferae,

ipse imperandō fessus Eurystheus vacet.

Tītānas ausōs rumpere imperium Iovis

ēmitte, Siculī verticis laxā specum,

tellūs Gigante Dōris excussō tremēns

supposita mōnstrī colla terrificī levet;

sublīmis aliās Lūna concipiat ferās.

sed vīcit ista. quaeris Alcīdae parem?

nēmō est nisi ipse: bella iam sēcum gerat.

adsint ab īmō Tartarī fundō excitae

Eumenides, ignem flammeae spargant comae,

vīperea saevae verbera incutiant manūs.

ī nunc, superbe, caelitum sēdēs pete,

hūmāna temne. iam Styga et mānēs ferōs

fūgisse crēdis? hīc tibi ostendam īnferōs:

revocābō in altā conditam cālīgine,

ultrā nocentum exilia, discordem deam

quam mūnit ingēns montis oppositī specus,

ēdūcam et īmō Dītis ē rēgnō extraham

quicquid relictum est; veniet invīsum Scelus

suumque lambēns sanguinem Impietās ferōx

Errorque et in sē semper armātus Furor —

hōc, hōc ministrō noster ūtātur dolor.

incipite, famulae Dītis, ārdentem citae

concutite pīnum et agmen horrendum anguibus

Megaera dūcat atque lūctificā manū

vāstam rogō flagrante corripiat trabem;

hoc agite, poenās petite vitiātae Stygis.

concutite pectus, ācrior mentem excoquat

quam quī camīnīs ignis Aetnaeīs furit;

ut possit animō captus Alcīdēs agī,

magnō furōre percitus, vōbīs prius

īnsāniendum est. Iūnŏ, cūr nōndum furis?

mē, mē, sorōrēs, mente dēiectam meā

versāte prīmam, facere sī quicquam apparō

dignum novercā. vōta mūtentur mea:

nātōs reversus videat incolumēs, precor,

manūque fortis redeat; invēnī diem,

invīsa quō nōs Herculis virtūs iuvet.

mē vīcit? et sē vincat et cupiat morī

ab īnferīs reversus. hīc prōsit mihi

Iove esse genitum; stābō et, ut certō exeant

ēmissa nervō tēla, lībrābō manū,

regam furentis arma, pugnantī Herculī

tandem favēbō; scelere perfectō licet

admittat illās genitor in caelum manūs.

movenda iam sunt bella. clārēscit diēs

ortūque Tītān lūcidus croceō subit.

Choral Ode 1

CHO iam rāra micant sīdera prōnō

languida mundō; nox victa vagōs

contrahit ignēs lūce renātā;

cōgit nitidum Phōsphoros agmen;

signum celsī glaciāle polī

septem stēllīs Arcados Ursa

lūcem versō tēmōne vocat.

iam caeruleīs ēvectus equīs

Tītān summā prōspicit Oetā.

iam Cadmēīs incluta Bacchīs

aspersa diē dūmēta rubent

Phoebīque fugit reditūra soror.

labor exoritur dūrus et omnīs

agitat cūrās aperitque domōs.

pāstor gelidā cāna pruīnā

grege dīmissō pābula carpit;

lūdit prātō līber apertō

nōndum ruptā fronte iuvencus;

vacuae reparant ūbera mātrēs;

errat cursū levis incertō

mollī petulāns haedus in herbā.

pendet summō strīdula rāmō

pinnāsque novō trādere sōlī

gestit querulōs inter nīdōs

Thrācia paelex, turbaque circā

cōnfūsa sonat murmure mixtō

testāta diem. carbasa ventīs

crēdit dubius nāvita vītae,

laxōs aurā complente sinūs.

hic exēsīs pendēns scopulīs

aut dēceptōs īnstruit hāmōs

aut suspēnsus spectat pressā

praemia dextrā; sentit tremulum

līnea piscem.

haec, innocuae quibus est vītae

tranquilla quiēs et laeta suō

parvōque domus; spēs iam magnīs

[turbine magnō spēs sollicitae]

urbibus errant trepidīque metūs.

ille superbōs aditūs rēgum

dūrāsque forēs expers somnī

colit; hic nūllō fīne beātās

compōnit opēs, gāzīs inhiāns

et congestō pauper in aurō;

illum populī favor attonitum

flūctūque magis mōbile vulgus

aurā tumidum tollit inānī;

hic clāmōsī rabiōsa forī

iūrgia vēndēns improbus īrās

et verba locat. nōvit paucōs

sēcūra quiēs, quī vēlōcis

memorēs aevī tempora numquam

reditūra tenent. dum fāta sinunt,

vīvite laetī. properat cursū

vīta citātō volucrīque diē

rota praecipitis vertitur annī;

dūrae peragunt pēnsa sorōrēs

nec sua retrō fīla revolvunt.

at gēns hominum fertur rapidīs

obvia fātīs incerta suī:

Stygiās ultrō quaerimus undās.

nimium, Alcīdē, pectore fortī

properās maestōs vīsere mānēs:

certō veniunt tempore Parcae.

nūllī iussō cessāre licet,

nūllī scrīptum prōferre diem:

recipit populōs urna citātōs.

alium multīs glōria terrīs

trādat et omnēs fāma per urbēs

garrula laudet caelōque parem

tollat et astrīs, alius currū

sublīmis eat: mē mea tellūs

lare sēcrētō tūtōque tegat.

venit ad pigrōs cāna senectūs,

humilīque locō sed certa sedet

sordida parvae fortūna domūs;

altē virtūs animōsa cadit.

sed maesta venit crīne solūtō

Megarā parvum comitāta gregem,

tardusque seniō graditur Alcīdae parēns.

[Act 2] Amphitryon · Megara · Lycus

AMPH ō magne Olympī rēctor et mundī arbiter,

iam statue tandem gravibus aerumnīs modum

fīnemque clādī. nūlla lūx umquam mihi

sēcūra fulsit: fīnis alterius malī

gradus est futūrī. prōtinus reducī novus

parātur hostis; antequam laetam domum

contingat, aliud iussus ad bellum meat,

nec ūlla requiēs, tempus aut ūllum vacat,

nisi dum iubētur. sequitur ā prīmō statim

īnfēsta Iūnō: numquid immūnis fuit

īnfantis aetās? mōnstra superāvit prius

quam nōsse posset: gemina cristātī caput

anguēs ferēbant ōra, quōs contrā obvius

rēptābat īnfāns igneōs serpentium

oculōs remissō lūmine ac placidō intuēns;

artōs serēnīs vultibus nōdōs tulit,

et tumida tenerā guttura ēlīdēns manū

prōlūsit hydrae. Maenalī pernīx fera,

multō decōrum praeferēns aurō caput,

dēprēnsa cursū; maximus Nemeae timor

pressus lacertīs gemuit Herculeīs leō.

quid stabula memorem dīra Bistoniī gregis

suīsque rēgem pābulum armentīs datum,

solitumque dēnsīs hispidum Erymanthī iugīs

Arcadia quatere nemora Maenalium suem,

taurumque centum nōn levem populīs metum?

inter remōtōs gentis Hesperiae gregēs

pāstor trifōrmis lītoris Tartēsiī

perēmptus, ācta est praeda ab occāsū ultimō;

nōtum Cithaerōn pāvit Ōceanō pecus.

penetrāre iussus sōlis aestīvī plagās

et adusta medius rēgna quae torret diēs

utrimque montēs solvit ac ruptō obice

lātam ruentī fēcit Ōceanō viam.

post haec adortus nemoris opulentī domōs

aurifera vigilis spolia serpentis tulit;

quid? saeva Lernae mōnstra, numerōsum malum,

nōn igne dēmum vīcit et docuit morī,

solitāsque pinnīs condere obductīs diem

petīt ab ipsīs nūbibus Stymphālidas?

nōn vīcit illum caelibis semper torī

rēgīna gentis vidua Thermōdontiae,

nec ad omne clārum facinus audācēs manūs

stabulī fugāvit turpis Augēī labor.

quid ista prōsunt? orbe dēfēnsō caret.

sēnsēre terrae pācis auctōrem suae

abesse trīstēs. prōsperum ac fēlīx scelus

virtūs vocātur, sontibus pārent bonī,

iūs est in armīs, opprimit lēgēs timor.

ante ōra vīdī nostra truculentā manū

nātōs paternī cadere rēgnī vindicēs

ipsumque, Cadmī nōbilis stirpem ultimam,

occidere; vīdī rēgium capitis decus

cum capite raptum. quis satis Thēbās fleat?

ferāx deōrum terra, quem dominum tremis!

ē cuius arvīs ēque fēcundō sinū

strictō iuventūs orta cum ferrō stetit

cuiusque mūrōs nātus Amphīōn Iove

strūxit canōrō saxa modulātū trahēns,

in cuius urbem nōn semel dīvum parēns

caelō relictō vēnit: haec quae caelitēs

recēpit et quae fēcit et — fās sit loquī —

fortasse faciet, sordidō premitur iugō.

Cadmēa prōlēs atque Ophīonium genus,

quō reccidistis? tremitis ignāvum exulem,

suīs carentem fīnibus, nostrīs gravem.

quī scelera terrā quīque persequitur marī

ac saeva iūstā scēptra cōnfringit manū

nunc servit absēns fertque quae fierī vetat,

tenetque Thēbās exul Herculeās Lycus.

sed nōn tenēbit; aderit et poenās petet

subitusque ad astra ēmerget, inveniet viam

aut faciet. adsīs sospes et remeēs, precor,

tandemque veniās victor ad victam domum.

MEG ēmerge, coniūnx, atque dispulsās manū

abrumpe tenebrās. nūlla sī retrō via

iterque clausum est, orbe dīductō redī

et quicquid ātrā nocte possessum latet

ēmitte tēcum. dīrutīs quālis iugīs

praeceps citātō flūminī quaerēns iter

quondam stetistī, scissa cum vāstō impetū

patuēre Tempē — pectore impulsus tuō

hūc mōns et illūc cessit et ruptō aggere

novā cucurrit Thessalus torrēns viā —

tālis parentēs, līberōs, patriam petēns

ērumpe, rērum terminōs tēcum efferēns;

et quicquid avida tot per annōrum gradūs

abscondit aetās redde et oblītōs suī

lūcisque pavidōs ante tē populōs age.

indigna tē sunt spolia, sī tantum refers

quantum imperātum est. magna sed nimium loquor

ignāra nostrae sortis. unde illum mihi

quō tē tuamque dexteram amplectar diem

reditūsque lentōs nec meī memorēs querar?

tibi, ō deōrum ductor, indomitī ferent

centēna taurī colla; tibi, frūgum potēns,

sēcrēta reddam sacra, tibi mūtā fidē

longās Eleusīn tacita iactābit facēs.

tum restitūtās frātribus rēbor meīs

animās et ipsum rēgna moderantem sua

flōrēre patrem. sī qua tē maior tenet

clausum potestās, sequimur; aut omnēs tuō

dēfende reditū sospes aut omnēs trahe.

trahēs nec ūllus ēriget frāctōs deus.

AMPH ō socia nostrī sanguinis, castā fidē

servāns torum nātōsque magnanimī Herculis,

meliōra mente concipe atque animum excitā.

aderit profectō, quālis ex omnī solet

labōre, maior. MEG quod nimis miserī volunt,

hoc facile crēdunt. AMPH immŏ quod metuunt nimis

numquam movērī posse nec tollī putant.

prōna est timōrī semper in peius fidēs.

MEG dēmersus ac dēfossus et tōtō īnsuper

oppressus orbe quam viam ad superōs habet?

AMPH quam tunc habēbat, cum per ārentem plagam

et fluctuantēs mōre turbātī maris

adīt harēnās bisque discēdēns fretum

et bis recurrēns, cumque dēsertā rate

dēprēnsus haesit Syrtium brevibus vadīs

et puppe fīxā maria superāvit pedēs.

MEG inīqua rārō maximīs virtūtibus

Fortūna parcit. nēmŏ sē tūtō diū

perīculīs offerre tam crēbrīs potest:

quem saepe trānsit cāsus, aliquandō invenit.

sed ecce saevus ac minās vultū gerēns

et quālis animō est, tālis incessū venit

aliēna dextrā scēptra concutiēns Lycus.

LYC urbis regēns opulenta Thēbānae loca

et omne quicquid ūberī cingit solō

oblīqua Phōcis, quicquid Ismēnos rigat,

quicquid Cithaerōn vertice excelsō videt.

[et bīna findēns Isthmos exīlis freta]

nōn vetera patriae iūra possideō domūs

ignāvus hērēs; nōbilēs nōn sunt mihi

avī nec altīs inclutum titulīs genus,

sed clāra virtūs. quī genus iactat suum,

aliēna laudat. rapta sed trepidā manū

scēptra obtinentur; omnis in ferrō est salūs;

quod cīvibus tenēre tē invītīs sciās.

strictus tuētur ēnsis. aliēnō in locō

haud stabile rēgnum est. ūna sed nostrās potest

fundāre vīrēs iūncta rēgālī face

thalamīsque Megarā; dūcet ē genere inclutō

novitās colōrem nostra. nōn equidem reor

fore ut recūset ac meōs spernat torōs;

quod sī impotentī pertināx animō abnuet,

stat tollere omnem penitus Herculeam domum.

invidia factum ac sermŏ populāris premet?

ars prīma rēgnī est posse in invidiam patī.

temptēmus igitur. fors dedit nōbīs locum;

namque ipsa, trīstī vestis obtentū caput

vēlāta, iuxtā praesidēs astat deōs

laterīque adhaeret vērus Alcīdae sator.

MEG quidnam iste, nostrī generis exitium ac luēs,

novī parat? quid temptat? LYC ō clārum trahēns

ā stirpe nōmen rēgiā, facilis mea

parumper aure verba patientī excipe.

sī aeterna semper odia mortālēs gerant.

nec coeptus umquam cēdat ex animīs furor,

sed arma fēlīx teneat, īnfēlīx paret,

nihil relinquent bella. tum vāstīs ager

squālēbit arvīs, subditā tēctīs face

altus sepultās obruet gentēs cinis.

pācem redūcī velle victōrī expedit,

victō necesse est. particeps rēgnō venī:

sociēmur animīs; pignus hoc fideī cape,

continge dextram. quid trucī vultū silēs?

MEG egone ut parentis sanguine aspersam manum

frātrumque geminā caede contingam? prius

exstinguet ortus, referet occāsus diem,

pāx ante fīda nivibus et flammīs erit

et Scylla Siculum iunget Ausoniō latus,

priusque multō vicibus alternīs fugāx

Eurīpus undā stābit Euboicā piger.

patrem abstulistī, rēgna, germānōs, larem,

patriam — quid ultrā est? ūna rēs superest mihi

frātre ac parente cārior, rēgnō ac lare:

odium tuī, quod esse cum populō mihi

commūne doleō. pars quota ex illō mea est!

domināre tumidus, spīritūs altōs gere:

sequitur superbōs ultor ā tergō deus.

Thēbāna nōvī rēgna: quid mātrēs loquar

passās et ausās scelera? quid geminum nefās

mixtumque nōmen coniugis, nātī, patris?

quid bīna frātrum castra, quid totidem rogōs?

riget superba Tantalis lūctū parēns

maestusque Phrygiō mānat in Sipylō lapis.

quīn ipse torvum subrigēns cristā caput

Illyrica Cadmus rēgna permēnsus fugā

longās relīquit corporis tractī notās.

haec tē manent exempla. domināre ut libet,

dum solita rēgnī fāta tē nostrī vocent.

LYC agedum efferātās rabida vōcēs āmovē

et disce rēgum imperia ab Alcīdē patī

ego rapta quamvīs scēptra victrīcī geram

dextrā regamque cūncta sine lēgum metū,

quās arma vincunt, pauca prō causā loquar

nostrā. cruentō cecidit in bellō pater?

cecidēre frātrēs? arma nōn servant modum,

nec temperārī facile nec reprimī potest

strictī ēnsis īra: bella dēlectat cruor.

sed ille rēgnō prō suō, nōs improbā

cupīdine āctī? quaeritur bellī exitus,

nōn causa. sed nunc pereat omnis memoria;

cum victor arma posuit, et victum decet

dēpōnere odia. nōn ut īnflexō genū

rēgnantem adōrēs petimus: hoc ipsum placet,

animō ruīnās quod capis magnō tuās.

es rēge coniūnx digna: sociēmus torōs.

MEG gelidus per artūs vādit exsanguīs tremor.

quod facinus aurēs pepulit? haud equidem horruī,

cum pāce ruptā bellicus mūrōs fragor

circumsonāret; pertulī intrepidē omnia.

thalamōs tremēscō. capta nunc videor mihi.

gravent catēnae corpus et longā famē

mors prōtrahātur lenta; nōn vincet fidem

vīs ūlla nostram. moriar, Alcīdē, tua.

LYC animōsne mersus īnferīs coniūnx facit?

MEG īnferna tetigit, posset ut supera assequī.

LYC tellūris illum pondus immēnsae premit.

MEG nūllō premētur onere quī caelum tulit.

LYC cōgēre. MEG cōgī quī potest nescit morī.

LYC effāre thalamīs quod novīs potius parem

rēgāle mūnus. MEG aut tuam mortem aut meam.

LYC moriēre dēmēns. MEG coniugī occurram meō.

LYC scēptrōque nostrō famulus est potior tibi?

MEG quot iste famulus trādidit rēgēs necī!

LYC cūr ergŏ rēgī servit et patitur iugum?

MEG imperia dūra tolle: quid virtūs erit?

LYC obicī ferīs mōnstrīsque virtūtem putās?

MEG virtūtis est domāre quae cūnctī pavent.

LYC tenebrae loquentem magna Tartareae premunt.

MEG nōn est ad astra mollis ē terrīs via.

LYC quō patre genitus caelitum spērat domōs?

AMPH miseranda coniūnx Herculis magnī, silē:

partēs meae sunt reddere Alcīdae patrem

genusque vērum. post tot ingentis virī

memoranda facta postque pācātum manū

quodcumque Tītān ortus et lābēns videt,

post mōnstra tot perdomita, post Phlegram impiō

sparsam cruōre postque dēfēnsōs deōs

nōndum liquet dē patre? mentīmur Iovem?

Iūnōnis odiō crēde. LYC quid violās Iovem?

mortāle caelō nōn potest iungī genus.

AMPH commūnis ista plūribus causa est deīs.

LYC famulīne fuerant antequam fierent deī?

AMPH pāstor Pheraeōs Dēlius pāvit gregēs.

LYC sed nōn per omnēs exul errāvit plagās.

AMPH quem profuga terrā māter errante ēdidit?

LYC num mōnstra saeva Phoebus aut timuit ferās?

AMPH prīmus sagittās imbuit Phoebī dracō.

LYC quam gravia parvus tulerit ignōrās mala?

AMPH ē mātris uterō fulmine ēiectus puer

mox fulminantī proximus patrī stetit.

quid? quī gubernat astra, quī nūbēs quatit

nōn latuit īnfāns rūpis Īdaeae specū?

sollicita tantī pretia nātālēs habent

semperque magnō cōnstitit nāscī deum.

LYC quemcumque miserum vīderīs, hominem sciās.

AMPH quemcumque fortem vīderīs, miserum negēs.

LYC fortem vocēmus cuius ex umerīs leō

dōnum puellae factus et clāva excidit

fulsitque pictum veste Sīdoniā latus?

fortem vocēmus cuius horrentēs comae

maduēre nardō, laude quī nōtās manūs

ad nōn virīlem tympanī mōvit sonum,

mitrā ferōcem barbarā frontem premēns?

AMPH nōn ērubēscit Bacchus effūsōs tener

sparsisse crīnēs nec manū mollī levem

vibrāre thyrsum, cum parum fortī gradū

aurō decōrum syrma barbaricum trahit.

post multa virtūs opera laxārī solet.

LYC hoc Eurytī fatētur ēversī domus

pecorumque rītū virginum oppressī gregēs.

hoc nūlla Iūnō, nūllus Eurystheus iubet:

ipsīus haec sunt opera. AMPH nōn nōstī omnia:

ipsīus opus est caestibus frāctus suīs

Eryx et Erycī iūnctus Antaeus Libys,

et quī hospitālī caede mānantēs focī

bibēre iūstum sanguinem Būsīridis;

ipsīus opus est vulnerī et ferrō obvius

mortem coāctus integer Cycnus patī

nec ūnus ūnā Gēryōn victus manū.

eris inter istōs, quī tamen nūllō stuprō

laesēre thalamōs. LYC quod Iovī, hoc rēgī licet:

Iovī dedistī coniugem, rēgī dabis.

et tē magistrō nōn novum hoc discet nurus,

etiam virō probante meliōrem sequī.

sīn cōpulārī pertināx taedīs negat,

vel ex coāctā nōbilem partum feram.

MEG umbrae Creontis et penātēs Labdacī

et nūptiālēs impiī Oedipodae facēs,

nunc solita nostrō fāta coniugiō date.

nunc, nunc, cruentae rēgis Aegyptī nurūs,

adeste multō sanguine īnfectae manūs.

dēst ūna numerō Danais: explēbō nefās.

LYC coniugia quoniam pervicāx nostra abnuis

rēgemque terrēs, scēptra quid possint sciēs.

complectere ārās; nūllus ēripiet deus

tē mihi, nec orbe sī remōlītō queat

ad supera victor nūmina Alcīdēs vehī.

congerite silvās: templa supplicibus suīs

iniecta flagrent, coniugem et tōtum gregem

cōnsūmat ūnus igne subiectō rogus.

AMPH hoc mūnus ā tē genitor Alcīdae petō,

rogāre quod mē deceat, ut prīmus cadam.

LYC quī morte cūnctōs luere supplicium iubet

nescit tyrannus esse. dīversa irrogā:

miserum vetā perīre, fēlīcem iubē.

ego, dum cremandīs trabibus accrēscit rogus,

sacrō regentem maria vōtīvō colam.

AMPH prōh nūminum vīs summa, prōh caelestium

rēctor parēnsque, cuius excussīs tremunt

hūmāna tēlīs, impiam rēgis ferī

compesce dextram. quid deōs frūstrā precor?

ubicumque es, audī, nāte. cūr subitō labant

agitāta mōtū templa? cūr mūgit solum?

īnfernus īmō sonuit ē fundō fragor.

audīmur. est, est sonitus Herculeī gradūs.

Choral ode 2

CHO ō Fortūna virīs invida fortibus,

quam nōn aequa bonīs praemia dīvidis!

Eurystheus facilī rēgnet in ōtiō;

Alcmēnā genitus bella per omnia

mōnstrīs exagitet caeliferam manum:

serpentis resecet colla ferācia,

dēceptīs referat māla sorōribus,

cum somnō dederit pervigilēs genās

pōmīs dīvitibus praepositus dracō.

intrāvit Scythiae multivagās domōs

et gentēs patriīs sēdibus hospitēs,

calcāvitque fretī terga rigentia

et mūtīs tacitum lītoribus mare.

illīc dūra carent aequora flūctibus,

et quā plēna ratēs carbasa tenderent,

intōnsīs teritur sēmita Sarmatīs.

stat pontus vicibus mōbilis annuīs,

nāvem nunc facilis nunc equitem patī.

illīc quae viduīs gentibus imperat,

aurātō religāns īlia balteō,

dētrāxit spolium nōbile corporī

et peltam et niveī vincula pectoris,

victōrem positō suspiciēns genū.

quā spē praecipitēs āctus ad īnferōs,

audāx īre viās irremeābilēs,

vīdistī Siculae rēgna Proserpinae?

illīc nūlla Notō, nūlla Favōniō

cōnsurgunt tumidīs flūctibus aequora;

nōn illīc geminum Tyndaridae genus

succurrunt timidīs sīdera nāvibus.

stat pigrō pelagus gurgite languidum,

et cum mors avidīs pallida dentibus

gentēs innumerās mānibus intulit,

ūnō tot populī rēmige trānseunt.

ēvincās utinam iūra ferae Stygis

Parcārumque colōs nōn revocābilēs.

hic quī rēx populīs plūribus imperat,

bellō cum peterēs Nestoream Pylon,

tēcum cōnseruit pestiferās manūs

tēlum tergeminā cuspide praeferēns;

effūgit tenuī vulnere saucius

et mortis dominus pertimuit morī.

fātum rumpe manū, trīstibus īnferīs

prōspectus pateat lūcis et invius

līmes det facilēs ad superōs viās.

immītēs potuit flectere cantibus

umbrārum dominōs et prece supplicī

Orpheus, Eurydicēn dum repetit suam.

quae silvās et avēs saxaque trāxerat

ars, quae praebuerat flūminibus morās,

ad cuius sonitum cōnstiterant ferae,

mulcet nōn solitīs vōcibus īnferōs

et surdīs resonat clārius in locīs.

dēflent Eurydicēn Thrēiciae nurūs,

dēflent et lacrimīs difficilēs deī,

et quī fronte nimis crīmina tetricā

quaerunt ac veterēs excutiunt reōs

flentēs Eurydicēn iūridicī sedent.

tandem mortis ait “vincimur” arbiter,

“ēvāde ad superōs, lēge tamen datā:

tū post terga tuī perge virī comes,

tū nōn ante tuam respice coniugem

quam cum clāra deōs obtulerit diēs

Spartānīque aderit iānua Taenarī.”

ōdit vērus amor nec patitur morās:

mūnus dum properat cernere, perdidit.

quae vincī potuit rēgia cantibus,

haec vincī poterit rēgia vīribus.

[Act 3] Hercules · Amphitryon · Theseus

HERC ō lūcis almae rēctor et caelī decus,

quī alterna currū spatia flammiferō ambiēns

illūstre lātīs exseris terrīs caput,

dā, Phoebe, veniam, sī quid illicitum tuī

vīdēre vultūs; iussus in lūcem extulī

arcāna mundī. tūque, caelestum arbiter

parēnsque, vīsūs fulmine oppositō tege.

et tū, secundō maria quī scēptrō regis,

īmās pete undās. quisquis ex altō aspicit

terrēna, faciē polluī metuēns novā,

aciem reflectat ōraque in caelum ērigat

portenta fugiēns. hoc nefās cernant duo:

quī advēxit, et quae iussit. in poenās meās

atque in labōrēs nōn satis terrae patent

Iūnōnis odiō: vīdī inaccessa omnibus,

ignōta Phoebō, quaeque dēterior polus

obscūra dīrō spatia concessit Iovī;

et sī placērent tertiae sortis loca,

rēgnāre potuī. noctis aeternae chaos

et nocte quiddam gravius et trīstēs deōs

et fāta vīcī; morte contemptā redī.

quid restat aliud? vīdī et ostendī īnferōs.

dā sīquid ultrā est; iam diū pateris manūs

cessāre nostrās, Iūnŏ: quae vincī iubēs?

sed templa quārē mīles īnfēstus tenet

līmenque, sacrum terror armōrum obsidet?

AMPH utrumne vīsūs vōta dēcipiunt meōs.

an ille domitor orbis et Graium decus

trīstī silentem nūbilō līquit domum?

estne ille nātus? membra laetitiā stupent.

ō nāte, certa at sēra Thēbārum salūs,

teneōne in aurās ēditum an vānā fruor

dēceptus umbrā? tūne es? agnōscō torōs

umerōsque et altō nōbilem truncō manum.

HERC unde iste, genitor, squālor et lūgubribus

amicta coniūnx? unde tam foedō obsitī

paedōre nātī? quae domum clādēs gravat?

AMPH socer est perēmptus, rēgna possēdit Lycus,

nātōs, parentem, coniugem lētō petit.

HERC ingrāta tellūs, nēmō ad Herculeae domūs

auxilia vēnit? vīdit hoc tantum nefās

dēfēnsus orbis? cūr diem questū terō?

mactētur hostia, hanc ferat virtūs notam

fīatque summus hostis Alcīdae Lycus.

ad hauriendum sanguinem inimīcum feror;

Thēseu, resiste, nē qua vīs subita ingruat.

mē bella poscunt; differ amplexūs, parēns,

coniūnxque differ. nūntiet Dītī Lycus

mē iam redīsse. TH flēbilem ex oculīs fugā,

rēgīna, vultum, tūque nātō sospite

lacrimās cadentēs reprime. sī nōvī Herculem,

Lycus Creontī dēbitās poenās dabit —

lentum est “dabit”: dat — hoc quoque est lentum: dedit.

AMPH vōtum secundet quī potest nostrum deus

rēbusque lassīs adsit. ō magnī comes

magnanime nātī, pande virtūtum ōrdinem,

quam longa maestōs dūcat ad mānēs via,

ut vincla tulerit dūra Tartareus canis.

TH memorāre cōgis ācta sēcūrae quoque

horrenda mentī. vix adhūc certa est fidēs

vītālis aurae; torpet aciēs lūminum

hebetēsque vīsūs vix diem īnsuētum ferunt.

AMPH pervince, Thēseu, quicquid altō in pectore

remanet pavōris, nēve tē frūctū optimō

fraudā labōrum. quae fuit dūrum patī,

meminisse dulce est. fāre cāsūs horridōs.

TH fās omne mundī tēque dominantem precor

rēgnō capācī tēque quam tōtā irrita

quaesīvit Aetnā māter, ut iūre abdita

et operta terrīs liceat impūne ēloquī.

Spartāna tellūs nōbile attollit iugum,

dēnsīs ubi aequor Taenarus silvīs premit;

hīc ōra solvit Dītis invīsī domus

hiatque rūpēs alta et immēnsō specū

ingēns vorāgō faucibus vāstīs patet

lātumque pandit omnibus populīs iter.

nōn caeca tenebrīs incipit prīmō via:

tenuis relictae lūcis ā tergō nitor

fulgorque dubius sōlis affectī cadit

et lūdit aciem; nocte sīc mixtā solet

praebēre lūmen prīmus aut sērus diēs.

hinc ampla vacuīs spatia laxantur locīs,

in quae omne mersum penetrat hūmānum genus.

nec īre labor est: ipsa dēdūcit via.

ut saepe puppēs aestus invītās rapit,

sīc prōnus āēr urget atque avidum chaos,

gradumque retrō flectere haud umquam sinunt

umbrae tenācēs. intus immēnsō sinū

placidō quiēta lābitur Lēthē vadō

dēmitque cūrās; nēve remeandī amplius

pateat facultās, flexibus multīs gravem

involvit amnem, quālis incertīs vagus

Maeander undīs lūdit et cēdit sibi

īnstatque dubius lītus an fontem petat.

palūs inertis foeda Cōcȳtī iacet;

hinc vultur, illinc lūctifer būbō gemit

ōmenque trīste resonat īnfaustae strigis.

horrent opācā fronde nigrantēs comae,

taxō imminente quam tenet sēgnis Sopor;

Famēsque maesta tābidō rictū iacet

Pudorque sērus cōnsciōs vultūs tegit;

Metus Pavorque, Fūnus et frendēns Dolor

āterque Lūctus sequitur et Morbus tremēns

et cīncta ferrō Bella; in extrēmō abdita

iners Senectūs adiuvat baculō gradum.

AMPH estne aliqua tellūs Cereris aut Bacchī ferāx?

TH nōn prāta viridī laeta faciē germinant

nec adulta lēnī fluctuat Zephyrō seges,

nōn ūlla rāmōs silva pōmiferōs habet:

sterilis profundī vāstitās squālet solī

et foeda tellūs torpet aeternō sitū,

rērumque maestus fīnis et mundī ultima.

immōtus āēr haeret et pigrō sedet

nox ātra mundō. cūncta marcōre horrida

ipsāque morte peior est mortis locus.

AMPH quid ille, opāca quī regit scēptrō loca?

quā sēde positus temperat populōs levēs?

TH est in recessū Tartarī obscūrō locus

quem gravibus umbrīs spissa cālīgō alligat.

ā fonte discors mānat hinc ūnō latex,

alter quiētō similis — hunc iūrant deī —

tacente sacram dēvehēns fluviō Styga;

at hīc tumultū rapitur ingentī ferōx

et saxa flūctū volvit Acherōn invius

renāvigārī. cingitur duplicī vadō

adversa Dītis rēgia, atque ingēns domus

umbrante lūcō tegitur. hīc vāstō specū

pendent tyrannī līmina, hoc umbrīs iter,

haec porta rēgnī, campus hanc circā iacet

in quō superbō dīgerit vultū sedēns

animās recentēs. dīra maiestās deō,

frōns torva, frātrum quae tamen speciem gerat

gentisque tantae, vultus est illī Iovis,

sed fulminantis. magna pars rēgnī trucis

est ipse dominus, cuius aspectūs timet

quicquid timētur. AMPH vērane est fāma īnferīs

iam sēra reddī iūra et oblītōs suī

sceleris nocentēs dēbitās poenās dare?

quis iste vērī rēctor atque aequī arbiter?

TH nōn ūnus altā sēde quaesītor sedēns

iūdicia trepidīs sēra sortītur reīs:

adītur illō Cnōsius Mīnōs forō,

Rhadamanthus illō, Thetidis hōc audit socer.

quod quisque fēcit, patitur: auctōrem scelus

repetit suōque premitur exemplō nocēns.

vīdī cruentōs carcere inclūdī ducēs

et impotentis terga plēbeiā manū

scindī tyrannī; quisquis est placidē potēns

dominusque vītae servat innocuās manūs

et incruentum mītis imperium regit

animaeque parcit, longa permēnsus diū

fēlīcis aevī spatia vel caelum petit

vel laeta fēlīx nemoris Ēlysiī loca,

iūdex futūrus. sanguine hūmānō abstinē,

quīcumque rēgnās: scelera taxantur modō

maiōre vestra. AMPH certus inclūsōs tenet

locus nocentēs? utque fert fāma, impiōs

supplicia vinclīs saeva perpetuīs domant?

TH rapitur volucrī tortus Ixīōn rotā;

cervīce saxum grande Sīsyphiā sedet.

in amne mediō faucibus siccīs senex

sectātur undās; alluit mentum latex,

fidemque cum iam saepe dēceptō dedit,

perit unda in ōre, pōma dēstituunt famem.

praebet volucrī Tityos aeternās dapēs,

urnāsque frūstrā Danaides plēnās gerunt;

errant furentēs impiae Cadmēides,

terretque mēnsās avida Phīnēās avis.

AMPH nunc ēde nātī nōbilem pugnam meī.

patruī volentis mūnus an spolium refert?

TH fērāle tardīs imminet saxum vadīs,

stupente ubi undā sēgne torpēscit fretum.

hunc servat amnem cultū et aspectū horridus

pavidōsque mānēs squālidus vectat senex:

impexa pendet barba, dēfōrmem sinum

nōdus coercet, concavae lūcent genae.

regit ipse longō portitor contō ratem.

hic onere vacuam lītorī puppem applicāns

repetēbat umbrās; poscit Alcīdēs viam

cēdente turbā. dīrus exclāmat Charōn:

“quō pergis, audāx? siste properantem gradum.”

nōn passus ūllās nātus Alcmēnā morās

ipsō coāctum nāvitam contō domat

scanditque puppem. cumba populōrum capāx

succubuit ūnī; sēdit et gravior ratis

utrimque Lēthēn latere titubantī bibit.

tum victa trepidant mōnstra, Centaurī trucēs

Lapithaeque multō in bella succēnsī merō

*    *    *

Stygiae palūdis ultimōs quaerēns sinūs

fēcunda mergit capita Lernaeus labor.

post haec avārī Dītis appāret domus.

hīc saevus umbrās territat Stygius canis,

quī trīna vāstō capita concutiēns sonō

rēgnum tuētur. sordidum tābō caput

lambunt colubrae, vīperīs horrent iubae

longusque tortā sībilat caudā dracō.

pār īra fōrmae: sēnsit ut mōtūs pedum,

attollit hirtās angue vibrātō comās

missumque captat aure surrēctā sonum,

sentīre et umbrās solitus. ut propior stetit

Iove nātus antrō, sēdit incertus canis

leviterque timuit. ecce lātrātū gravī

loca mūta terret; sībilat tōtōs mināx

serpēns per armōs; vōcis horrendae fragor

per ōra missus terna fēlīcēs quoque

exterret umbrās. solvit ā laevā ferōs

tunc ipse rictūs et Cleōnaeum caput

oppōnit ac sē tegmine ingentī tegit;

victrīce magnum dexterā rōbur gerēns

hūc nunc et illūc verbere assiduō rotat,

ingeminat ictūs. domitus īnfrēgit minās

et cūncta lassus capita summīsit canis

antrōque tōtō cessit. extimuit sedēns

uterque soliō dominus et dūcī iubet;

mē quoque petentī mūnus Alcīdae dedit.

tum gravia mōnstrī colla permulcēns manū

adamante textō vincit; oblītus suī

custōs opācī pervigil rēgnī canis

compōnit aurēs timidus et patiēns trahī,

erumque fassus, ōre summissō obsequēns,

utrumque caudā pulsat anguiferā latus.

postquam est ad ōrās Taenarī ventum et nitor

percussit oculōs lūcis ignōtae novus,

resūmit animōs victus et vāstās furēns

quassat catēnās; paene victōrem abstulit

prōnumque retrō vēxit et mōvit gradū.

tunc et meās respexit Alcīdēs manūs;

geminīs uterque vīribus tractum canem

īrā furentem et bella temptantem irrita

intulimus orbī. vīdit ut clārum diem

et pūra nitidī spatia cōnspexit polī,

[oborta nox est, lūmina in terram dedit]

compressit oculōs et diem invīsum expulit

faciemque retrō flexit atque omnī petīt

cervīce terram; tum sub Herculeās caput

abscondit umbrās. dēnsa sed laetō venit

clāmōre turba frontibus laurum gerēns,

magnīque meritās Herculis laudēs canit.

Choral ode 3

CHO nātus Eurystheus properante partū

iusserat mundī penetrāre fundum;

dērat hoc sōlum numerō labōrum,

tertiae rēgem spoliāre sortis.

ausus es caecōs aditūs inīre,

dūcit ad mānēs via quā remōtōs

trīstis et nigrā metuenda silvā,

sed frequēns magnā comitante turbā.

quantus incēdit populus per urbēs

ad novī lūdōs avidus theātrī;

quantus Ēlēum ruit ad Tonantem,

quīnta cum sacrum revocāvit aestās;

quanta, cum longae redit hōra noctī

crēscere et somnōs cupiēns quiētōs

Lībra Phoebēōs tenet aequa currūs,

turba sēcrētam Cererem frequentat

et citī tēctīs properant relictīs

Atticī noctem celebrāre mystae,

tanta per campōs agitur silentēs

turba. pars tardā graditur senectā,

trīstis et longā satiāta vītā;

pars adhūc currit meliōris aevī:

virginēs nōndum thalamīs iugātae,

et comīs nōndum positīs ephēbī,

mātris et nōmen modo doctus īnfāns —

hīs datum sōlīs, minus ut timērent,

igne praelātō relevāre noctem;

cēterī vādunt per opāca trīstēs.

quālis est vōbīs animus, remōtā

lūce cum maestus sibi quisque sēnsit

obrutum tōtā caput esse terrā?

stat chaos dēnsum tenebraeque turpēs

et color noctis malus ac silentis

ōtium mundī vacuaeque nūbēs.

sēra nōs illō referat senectūs!

nēmō ad id sērō venit, unde numquam,

cum semel vēnit, potuit revertī.

quid iuvat dūrum properāre fātum?

omnis haec magnīs vaga turba terrīs

ībit ad mānēs facietque inertī

vēla Cōcȳtō. tibi crēscit omne,

et quod occāsus videt et quod ortus;

parce ventūrīs. tibi, Mors, parāmur.

sīs licet sēgnis, properāmus ipsī.

prīma quae vītam dedit hōra, carpit.

Thēbīs laeta diēs adest.

ārās tangite supplicēs,

pinguēs caedite victimās;

permixtae maribus nurūs

sollemnēs agitent chorōs;

cessent dēpositō iugō

arvī fertilis incolae.

pāx est Herculeā manū

Aurōram inter et Hesperum

et quā Sōl medium tenēns

umbrās corporibus negat;

quodcumque alluitur solum

longō Tēthyos ambitū,

Alcīdae domuit labor.

trānsvectus vada Tartarī

pācātīs redit īnferīs.

iam nūllus superest timor:

nīl ultrā iacet īnferōs.

stantēs sacrificus comās

dīlēctā tege pōpulō.

[Act 4] Hercules · Amphitryon · Megara

HERC ultrīce dextrā fūsus adversō Lycus

terram cecīdit ōre; tum quisquis comes

fuerat tyrannī iacuit et poenae comes.

nunc sacra patrī victor et superīs feram

caesīsque meritās victimīs ārās colam.

tē, tē, labōrum socia et adiūtrīx, precor,

belligera Pallas, cuius in laevā ciet

aegis ferōcēs ōre saxificō minās;

adsit Lycūrgī domitor et rubrī maris,

tēctam virente cuspidem thyrsō gerēns;

geminumque nūmen Phoebus et Phoebī soror —

soror sagittīs aptior, Phoebus lyrae;

frāterque quisquis incolit caelum meus

nōn ex novercā frāter. hūc appellite

gregēs opīmōs; quicquid Indōrum est seges

Arabesque odōris quicquid arboribus legunt

cōnferte in ārās, pinguis exundet vapor.

pōpulea nostrās arbor exōrnet comās,

tē rāmus oleae fronde gentīlī tegat,

Thēseu. Tonantem nostra adōrābit manus;

tū conditōrēs urbis et silvestria

trucis antra Zēthī, nōbilis Dircēn aquae,

laremque rēgis advenae Tyrium colēs.

date tūra flammīs. AMPH nāte, mānantēs prius

manūs cruentā caede et hostīlī expiā.

HERC utinam cruōre capitis invīsī deīs

lībāre possem! grātior nūllus liquor

tīnxisset ārās, victima haud ūlla amplior

potest magisque opīma mactārī Iovī

quam rēx inīquus. AMPH fīniat genitor tuōs

optā labōrēs, dētur aliquandō ōtium

quiēsque fessīs. HERC ipse concipiam precēs

Iove mēque dignās. stet suō caelum locō

tellūsque et aequor; astra inoffēnsōs agant

aeterna cursūs. alta pāx gentēs alat:

ferrum omne teneat rūris innocuī labor

ēnsēsque lateant; nūlla tempestās fretum

violenta turbet, nūllus īrātō Iove

exsiliat ignis, nūllus hībernā nive

nūtrītus agrōs amnis ēversōs trahat,

venēna cessent, nūlla nocitūrō gravis

sūcō tumēscat herba. nōn saevī ac trucēs

rēgnent tyrannī. sī quod etiamnum est scelus

lātūra tellūs, properet, et sī quod parat

mōnstrum, meum sit. sed quid hoc? medium diem

cīnxēre tenebrae. Phoebus obscūrō meat

sine nūbe vultū. quis diem retrō fugat

agitque in ortūs? unde nox ātrum caput

ignōta prōfert? unde tot stēllae polum

implent diurnae? prīmus ēn noster labor

caelī refulget parte nōn minimā Leō

īrāque tōtus fervet et morsūs parat;

iam rapiet aliquod sīdus. ingentī mināx

stat ōre et ignēs efflat et rutilā iubam

cervīce iactāns. quicquid autumnus gravis

hiemsque gelidō frīgida spatiō refert

ūnō impetū trānsiliet et vernī petet

frangetque Taurī colla. AMPH quod subitum hoc malum est?

quō, nāte, vultūs hūc et hūc ācrēs refers

aciēque falsum turbidā caelum vidēs?

HERC perdomita tellūs, tumida cessērunt freta,

īnferna nostrōs rēgna sēnsēre impetūs;

immūne caelum est, dignus Alcīdē labor.

in alta mundī spatia sublīmis ferar,

petātur aethēr: astra prōmittit pater.

quid, sī negāret? nōn capit terra Herculem

tandemque superīs reddit. ēn ultrō vocat

omnis deōrum coetus et laxat forēs,

ūnā vetante. recipis et reserās polum,

an contumācis iānuam mundī trahō?

dubitātur etiam? vincla Sāturnō exuam

contrāque patris impiī rēgnum impotēns

avum resolvam; bella Tītānes parent

mē duce furentēs. saxa cum silvīs feram

rapiamque dextrā plēna Centaurīs iuga.

iam monte geminō līmitem ad superōs agam:

videat sub Ossā Pēlion Chīrōn suum;

in caelum Olympus tertiō positus gradū

perveniet aut mittētur. AMPH īnfandōs procul

āverte sēnsūs; pectoris sānī parum,

magnī tamen, compesce dēmentem impetum.

HERC quid hoc? Gigantes arma pestiferī movent.

profūgit umbrās Tityos ac lacerum gerēns

et ināne pectus quam prope ā caelō stetit!

labat Cithaerōn, alta Pallēnē tremit,

marcentque Tempē; rapuit hic Pindī iuga,

hic rapuit Oetēn, saevit horrendum Mimās.

flammifera Erīnȳs verbere excussō sonat

rogīsque adustās propius ac propius sudēs

in ōra tendit; saeva Tīsiphonē, caput

serpentibus vāllāta, post raptum canem

portam vacantem clausit oppositā face.

sed ecce prōlēs rēgis inimīcī latet,

Lycī nefandum sēmen. invīsō patrī

haec dextra iam vōs reddet. excutiat levīs

nervus sagittās; tēla sīc mittī decet

Herculea. AMPH quō sē caecus impēgit furor?

vāstum coāctīs flexit arcum cornibus

pharetramque solvit, strīdet ēmissa impetū

harundŏ; mediō spīculum collō fugit

vulnere relictō. HERC cēteram prōlem ēruam

omnīsque latebrās. quid moror? maius mihi

bellum Mycēnīs restat, ut Cyclōpia

ēversa manibus saxa nostrīs concidant.

hūc eat et illūc clāva disiectō obice

rumpatque postēs; columen impulsum labet.

perlūcet omnis rēgia. hīc videō abditum

nātum scelestī patris. AMPH ēn blandās manūs

ad genua tendēns vōce miserandā rogat —

scelus nefandum, trīste et aspectū horridum!

dextrā precantem rapuit et circā furēns

bis, ter rotātum mīsit; ast illī caput

sonuit, cerebrō tēcta dispersō madent.

at misera, parvum prōtegēns nātum sinū,

Megarā furentī similis ē latebrīs fugit.

HERC licet Tonantis profuga condāris sinū,

petet undecumque tēmet haec dextra et feret.

AMPH quō misera pergis? quam fugam aut latebram petis?

nūllus salūtis Hercule īnfēstō est locus.

amplectere ipsum potius et blandā prece

lēnīre temptā. MEG parce iam, coniūnx, precor;

agnōsce Megaram. nātus hic vultūs tuōs

habitūsque reddit. cernis ut tendat manūs?

HERC teneō novercam. sequere, dā poenās mihi

iugōque pressum līberā turpī Iovem.

sed ante mātrem parvulum hoc mōnstrum occidat.

MEG quō tendis āmēns? sanguinem fundēs tuum?

AMPH pavefactus īnfāns igneō vultū patris

perit ante vulnus: spīritum ēripuit timor.

in coniugem nunc clāva lībrātur gravis;

perfrēgit ossa, corporī truncō caput

abest nec usquam est. cernere hoc audēs, nimis

vīvāx senectūs? sī piget lūctūs, habēs

mortem parātam. pectorī tēla indue,

vel stīpitem istūc caede nostrōrum illitum

converte; falsum ac nōminī turpem tuō

removē parentem, nē tuae laudī obstrepat.

CHO quō tē ipse, senior, obvium mortī ingeris?

quō pergis āmēns? profuge et obtēctus latē,

ūnumque manibus aufer Herculeīs scelus.

HERC bene habet: pudendī rēgis excīsa est domus.

tibi hunc dicātum, maximī coniūnx Iovis,

gregem cecīdī. vōta persolvī libēns

tē digna, et Argos victimās aliās dabit.

AMPH nōndum litāstī, nāte: cōnsummā sacrum.

stat ecce ad ārās hostia, exspectat manum

cervīce prōnā. praebeō, occurrō, īnsequor —

mactā. quid hoc est? errat aciēs lūminum

vīsūsque maeror hebetat, an videō Herculis

manūs trementēs? vultus in somnum cadit

et fessa cervīx capite summissō labat.

flexō genū iam tōtus ad terram ruit,

ut caesa silvīs ornus aut portum marī

datūra mōlēs. vīvis? an lētō dedit

īdem tuōs quī mīsit ad mortem furor?

sopor est: reciprocōs spīritus mōtūs agit.

dētur quiētī tempus, ut somnō gravī

vīs victa morbī pectus oppressum levet.

removēte, famulī, tēla, nē repetat furēns.

Choral ode 4

CHO lūgeat aethēr magnusque parēns

aetheris altī tellūsque ferāx

et vaga pontī mōbilis unda,

tūque ante omnīs quī per terrās

tractūsque maris fundis radiōs

noctemque fugās ōre decōrō,

fervide Tītān; obitūs pariter

tēcum Alcīdēs vīdit et ortūs

nōvitque tuās utrāsque domōs.

solvite tantīs animum mōnstrīs,

solvite, superī; rēctam in melius

flectite mentem. tūque, ō domitor

Somne malōrum, requiēs animī,

pars hūmānae melior vītae,

volucre ō mātris genus astriferae,

frāter dūrae languide Mortis,

vērīs miscēns falsa, futūrī

certus et īdem pessimus auctor,

pater ō rērum, portus vītae,

lūcis requiēs noctisque comes,

quī pār rēgī famulōque venis,

pavidum lētī genus hūmānum

cōgis longam discere noctem:

placidus fessum lēnisque fovē,

preme dēvīnctum torpōre gravī;

sopor indomitōs alliget artūs

nec torva prius pectora linquat

quam mēns repetat prīstina cursum.

ēn fūsus humī saeva ferōcī

corde volūtat somnia — nōndum est

tantī pestis superāta malī —

clāvaeque gravī lassum solitus

mandāre caput quaerit vacuā

pondera dextrā, mōtū iactāns

bracchia vānō. nec adhūc omnīs

expulit aestūs, sed ut ingentī

vexāta Notō servat longōs

unda tumultūs et iam ventō

cessante tumet. pelle īnsānōs

flūctūs animī, redeat pietās

virtūsque virō. vel sit potius

mēns vēsānō concita mōtū,

error caecus quā coepit eat:

sōlus tē iam praestāre potest

furor īnsontem; proxima pūrīs

sors est manibus nescīre nefās.

nunc Herculeīs percussa sonent

pectora palmīs, mundum solitōs

ferre lacertōs verbera pulsent

victrīce manū. gemitūs vāstōs

audiat aethēr, audiat ātrī

rēgīna polī, vāstīsque ferōx

quī colla gerit vīncta catēnīs

īmō latitāns Cerberus antrō.

resonet maestō clāmōre Chaos

lātēque patēns unda profundī

et quī melius tua tēla tamen

sēnserat āēr.

pectora tantīs obsessa malīs

nōn sunt ictū ferienda levī:

ūnō plānctū tria rēgna sonent.

et tū collō decus ac tēlum

suspēnsa diū, fortis harundō

pharetraeque gravēs, date saeva ferō

verbera tergō; caedant umerōs

rōbora fortēs stīpesque potēns

dūrīs oneret pectora nōdīs.

plangant tantōs arma dolōrēs.

nōn vōs patriae laudis comitēs

ultī saevōs vulnere rēgēs,

nōn Argīvā membra palaestrā

flectere doctī fortēs caestū

fortēsque manū, iam tamen ausī

tēlum Scythicīs leve gōrȳtīs

missum certā lībrāre manū,

tūtōsque fugā fīgere cervōs

nōndumque ferae terga iubātae:

īte ad Stygiōs, umbrae, portūs

īte, innocuae, quās in prīmō

līmine vītae scelus oppressit

patriusque furor, īte, īnfaustum

genus, ō puerī, nōtī per iter

trīste labōris, īte, īrātōs

vīsite rēgēs.

[Act 5] Hercules · Amphitryon · Theseus

HERC quis hic locus, quae regiŏ, quae mundī plaga?

ubi sum? sub ortū sōlis, an sub cardine

glaciālis Ursae? numquid Hesperiī maris

extrēma tellūs hunc dat Ōceanō modum?

quās trahimus aurās? quod solum fessō subest?

certē redīmus. unde prōstrāta ad domum

videō cruenta corpora? an nōndum exuit

simulācra mēns īnferna? post reditūs quoque

oberrat oculīs turba fērālis meīs?

pudet fatērī: paveō. nescioquod mihi,

nescioquod animus grande praesāgit malum.

ubi est parēns? ubi illa nātōrum grege

animōsa coniūnx? cūr latus laevum vacat

spoliō leōnis? quōnam abīt tegimen meum

īdemque somnō mollis Herculeō torus?

ubi tēla? ubi arcus? arma quis vīvō mihi

dētrahere potuit? spolia quis tanta abstulit

ipsumque quis nōn Herculis somnum horruit?

libet meum vidēre victōrem, libet.

exsurge, virtūs. quem novum caelō pater

genuit relictō? cuius in fētū stetit

nox longior quam nostra? quod cernō nefās?

nātī cruentā caede cōnfectī iacent,

perēmpta coniūnx. quis Lycus rēgnum obtinet?

quis tanta Thēbīs scelera mōlīrī ausus est

Hercule reversō? quisquis Ismēnī loca,

Actaea quisquis arva, quī geminō marī

pulsāta Pelopis rēgna Dardaniī colis,

succurre, saevae clādis auctōrem indicā.

ruat īra in omnīs: hostis est quisquis mihi

nōn mōnstrat hostem. victor Alcīdae, latēs?

prōcēde, seu tū vindicās currūs trucēs

Thrācis cruentī sīve Gēryonae pecus

Libyaeve dominōs. nūlla pugnandī mora est.

ēn nūdus astō; vel meīs armīs licet

petās inermem. cūr meōs Thēseus fugit

paterque vultūs? ōra cūr condunt sua?

differte flētūs. quis meōs dederit necī

omnīs simul profāre. quid, genitor, silēs?

at tū ēde, Thēseu — sed tuā, Thēseu, fidē.

uterque tacitus ōra pudibunda obtegit

fūrtimque lacrimās fundit. in tantīs malīs

quid est pudendum? numquid Argīvae impotēns